Mạch Nhâm CV

Điều Trị

⚠️ Thủ thuật châm/cứu phải do người có chuyên môn thực hiện; thông tin liều lượng dưới đây chỉ để tra cứu học thuật, không tự áp dụng.

Châm huyệt Cưu vĩ (Nh 15) theo Linh khu 10.

Châm thích trên mạch Trực dương 3 nốt, mạch này tại trên Kiểu dưới Khích 5 thốn, nó nằm ngang. Thấy mạch đó thịnh phải để cho xuất huyết (Tố vấn 41).

Châm và cứu huyệt Thừa tương (Nh 24) theo Châm cứu đại thành.

Cách chung châm huyệt Liệt khuyết (Ph.7) là huyệt giao hội với Nhâm mạch.

Sách Pathogéni Et Pathologie En Ergetiques En Medecines Chinoise triển khai về Nhâm mạch như sau:

1. Tà khí ở các nhánh phụ

Nhánh phụ ở mặt trước qua kinh Dương minh

TRIỆU CHỨNG: Môi và lợi sưng đau, nói khó, cơ mặt co giật, liệt mặt, chảy nước mắt, mi mắt giật.

ĐIỀU TRỊ: châm huyệt Hội của mach Nhâm và kinh Dương minh: huyệt Thừa tương (Nh 24), Thừa khấp (Vi 1), Hòa liêu (Đtr 19), Nghênh hương (Đtr 20) và các A Thị Huyệt.

2. Tà khí ở lạc mạch ở bụng

TRIỆU CHỨNG: da bụng đau (Thực chứng), ngứa (Hư chứng).

ĐIỀU TRỊ: bổ hoặc tả huyệt Cưu vĩ (Nh 15).

3. Tà khí ở 3 kinh âm

Theo thiên Căn kết (Linh khu 5, 28-30):

Túc Thái âm lấy ‘kết’ ở huyệt Thái thương (Trung quản – Nh.12).

Túc Thiếu âm lấy “kết’ ở huyệt Liêm tuyền (Nh 23).

Túc Quyết âm lấy ‘kết’ ở huyệt Ngọc anh (Ngọc đường – Nh.18).

Cũng theo Linh khu thì:

Thái âm là phần phù (nổi) nhất của 3 kinh âm, khai ở biểu bì.

Thiếu âm: phần sâu nhất, khai ở phần lý.

Quyết âm: phần giữa, đóng vai trò ‘kết’ cho Thái âm và Thiếu âm.

3. Nhâm mạch và Kinh Can

Trong số 3 kinh âm ở chân thì kinh Can rất quan trọng vì đường vận hành ở bụng của nó hội với Nhâm mạch ở bụng dưới.

Sự liên hệ này biểu lộ rõ nhất là đối với các bệnh ở bụng dưới, sinh dục.

Thí dụ:

Tà khí uất trệ ở kinh Can gây ra chứng Sán khí.

Can Thận hư gây ra bệnh Đới hạ.

Âm tà kết tụ gây ra bệnh Trưng hà, U nang buồng trứng, Ung thư tử cung, Ung thư tiền liệt tuyến....

Các bệnh này chủ yếu do hàn, nhiệt, thấp xâm nhập trước hết vào 3 kinh Âm ở chân rồi vào Nhâm mạch qua huyệt Khúc cốt (Nh 2), Trung cực (Nh 3) và Quan nguyên (Nh 4) để xâm nhập vào cơ quan sinh dục. Vì vậy, bệnh chứng ở bộ phận sinh dục phải điều trị ở 3 kinh âm ở chân.

4. Nhâm mạch Và Vệ Khí

Vệ khí vận hành ở bên ngoài mạch còn Doanh khí vận hành ở trong mạch (Linh khu 18,4). Khi tà khí xâm nhập vào cơ thể thì Vệ khí của cơ thể sẽ chống lại với tà khí và gây nên trướng, sưng phù ở da (Linh khu 35, 37-43). Khi điều trị phải châm vào ‘Khí huyệt’ và vùng nhục hoang, tức là châm vào huyệt Mộ của Vị với Tiểu trường và 2 huyệt của khí: Trung quản (Nh 12 – Mộ của Vị), Quan nguyên (Nh 4 – Mộ của Tiểu trường), Thượng quản (Nh 13) và Hạ quản (Nh 10).

Công thức này cho thấy:

Nhâm mạch đóng vai trò duy trì sự quân bình Doanh khí, Vệ khí và Tân dịch vì:

Trung quản là Mộ huyệt của Vị.

Thượng quản là huyệt Hợp của Biểu ở Vị, nơi Doanh khí và Vệ khí hội ở ngực.

Hạ quản là huyệt Hợp ở Lý của Vị, nơi Vệ khí và tân dịch hội ở Thận.

Nhâm mạch vừa tiếp nhận khí của 3 kinh Âm vừa nhận khí của phủ nữa (Linh khu 19,20)